• به وب سایت تعاونی تولیدی وتوزیعی 555 خوش امدید


رفتارشناسی شترمرغ

از عمر صنعت پرورش شتر مرغ سالیان طولانی می گذرد. رفتارشناسی شترمرغشترمرغ ها بزرگترین پرندگان بدون پرواز هستند. همینطور که در نوع و خود میان طیور منحصر به فرد هستند و در تمام مدت زندگی، رفتاری ویژه از خود نشان می دهند که بعضی از آن ها با دیگر پرندگان مشترک و بعضی صرفا مخصوص خود شترمرغ می باشد. بطور کلی نحوهر رفتار هر شترمرغ شاخصی از سلامتی حیوان می‌باشد. شما نیز به عنوان پرورش دهنده وتولید کننده، ابتدا باید تصویر تقریبا کاملی از رفتار شترمرغ و نحوه برخورد با آن را در ذهن داشته و برنامه ی ویژه ای برای اتخاذ کنید. این موضوع در تامین آسایش این پرنده و کیفیت محصولات نهایی تاثیر بسزایی خواهد داشت. در این مطلب قصد داریم با رفتار شترمرغ ها آشنایی بیشتری پیدا کنیم.

رفتارهای فردی شتر مرغ

زیر نظر گرفتن شترمرغ ها به صورت مداوم باعث می شود تغییر رفتار یا بیماری در آن ها به سرعت شناسایی شود. شتر مرغ ها زندگی در دشت های باز را به بیشه زار ها یا جنگل ترجیح میدهند و اکثر آن ها در دشت های باز با پوشش گیاهی کوتاه زندگی می کنند.  پرهای شتر مرغ آن ها را مقابل صدمات ناشی از آفتاب محافظت کرده و در شب های سرد بیابان دمای بدنشان را تنظیم می کند. 

استفاده از بال

شتر مرغ برای کنترل و تنظیم دمای بدن خود از بال زدن و نفس نفس زدن استفاده می کند. همچنین برای جذب جفت و در عین حال ترساندن دشمن یا رقیب جنسی خود از بال هایش بهره لازم را می برد. در حالت تهاجم شترمرغ نر سر و گردنش را بالا نگه داشته و نیمه جلوی بدنش را بالا می کشد، پرهای دمش را  راست میکند و دو بال خود را بالا نگه میدارد. یک شترمرغ شکست خورده دم و بال هایش را آویزان می کند.

تغذیه

شترمرغ ها در طبیعت غذای خود را از میان علف ها یا ساقه و برگ و دانه ها انتخاب میکنند. همانطور که پیداست در اکثر مواقع غذای کمی برای خوردن دارند و غذای ترکیبی پیدا نمی کنند و عمل جستجو انرژی زیادی از آن ها میگیرد . اما در حالت اسارت به علت  داشتن جیره غذایی ترکیبی و پر انرژی و عدم تحرک کافی، دچار اختلالات پرخوری می شوند. برای جلوگیری از این اختلال، پیشنهاد میشود که خورک در طول روز به وعده های مختلف تقسیم شود که این امر به تحریک پرنده برای یافتن خوراک منجر می گردد و از چاقی آن جلوگیری می شود.

آشامیدن

شتر مرغ ها آب را با منقار خود برمی دارند، مکررا به داخل مری می کشند، سپس گردن به شکل  S درآمده و آب بلعیده می شود. میزان مصرف آب، بستگی به شرایط آب و هوای منطقه دارد.

حرکت

حرکت در شتر مرغ ها به منظور یافتن غذا یا در ارتباط با رفتار اجتماعی آن هاست. به ازای هر قدم، 1 متر جابجا می شوند همچنین در هنگام دویدن میزان قدم به 3 متر نیز می رسد. نر ها اغلب بصورت تکی و با دمی سرپا در قلمروی خود قدم میزنند. برعکس نر ها ماده ها معمولا در دسته های کوچک در طول حصار دویده یا در جستجوی غذا هستند. ماده ها غیر از حالت تهاجم، دم خود را پایین نگه می دارند.

ایستادن

شترمرغ هنگام ایستادن مدام اطراف خود را نظاره می کند. با چشمانی تیز بین حتی از اتفاقات پشت سرش نیز آگاه است. مشاهده شده که این پرنده می تواند به مدت طولانی سر و گردن خود را در وضعیتی ثابت نگه دارد. مهمترین فعالیت های شتر مرغ ها مانند غذا خوردن، آشامیدن، نظافت و... در هنگام ایستادن صورت می پذیرد.

رفتارهای لذت بخش

رفتارهای خوشایند شترمرغ شامل رسیدگی به پرو بال، حمام شن، خمیازه کشیدن و کش دادن اندام های انتهایی و خلفی بدن است.

رسیدگی به پر و بال

برای نظافت و مراقبت از پرها، هر پنده به طور متوسط یک ساعت و ربع وقت می گذارد. پرها معمولا صبح و شب بعد و قبل از خواب تمیز می شوند. برای اینکار شترمرغ منقار خود را داخل پرها فرو میکند و آن ها را می کشد. پرهای شل و جدا شده میافتند. نظافت کردن این پرنده شامل اعضای دیگر مانند سر، گردن، پا و انگشتان می شود. شتر مرغ ها کار نظافت را فردی انجام میدهند!

حمام کردن

شتر مرغ ها عمل حمام کردن را بصورت دسته جمعی انجام می دهند. با حمام کردن در آب یا شن به صورت نشسته، انگل های خارجی را زدوده و پرهای خود را تمیز می کنند. پیشنهاد می شود که برای حمام کردن شتر مرغ ها محلی مناسب در نظر بگیرید که شن های آن تمیز بوده و جای کافی برای تمام شترمرغ های مزرعه داشته باشد.

رفتار خشونت آمیز

در فصل تولید مثل معولا شتر مرغ ها رفتاری خشن تر از حالت عادی دارند. دیده شده که شتر مرغ قوی تر با ایجاد صدای هشدار دهنده و حرکات تهدید آمیز، شترمرغ ضعیف تر را از قلمروی خود بیرون می کند. همچنین درگیری بین دو ماده و دو جنس مخالف نیز صورت می گیرد.

پرکندن با منقار

از دیگر رفتارهای خشونت آمیز به حساب می آید که بر اثر جیره نا مناسب و بسیار پر انرژی، و همچنین محدود شدن فضای تحرک پرنده صورت می گیرد. این عمل به صورت اشتراکی انجام میشود بدین صورت که شترمرغ ماده پر دیگر ماده را میکند یا به ندرت ماده روی نر انجام میدهد. مشاهده شده که پرنده با وجود زخمی شدن و کنده شدن پرش، مقاومت نمی کند و ا محل دور نمی شود. گاهی اوقات پر کنی به علت وجود انگل خارجی مانند شپشک صورت می گیرد که این رفتاری عادی محسوب می شود. سم پاشی به وقع، آویزان کردن مقداری علوفه سبز در سقف آخور و استفاده از وسایل غیر قابل بلعیدن ولی جلب توجه کننده، تا حدودی از این رفتار جلوگیری می کند.

نوک زدن

در اثر استرس های ناگهانی گاهی اوغات شتر مرغ ها به وسایل داخل مزرعه مانند حصار و یا به شتر مرغ های دیگر نوک می زنند. شدت این عمل گاهی تا جایی پیش می رود که مجبور می شویم پرنده را از گله جدا کنیم.

دفع مدفوع و ادرار

دفع مدفوع و ادرار در شتر مرغ ها بصورت ایستاده صورت می گیرد بدین صورت که در حالت ایستاده قسمت انتهای روده و اندام تناسلی بیرون آمده و عمل دفع انجام می پذیرد. ادرار شتر مرغ معمولاً آبكي شفاف و كمي زرد رنگ بوده و حدوداً حاوي يك درصد اسيد اوريك غيرمحلول است. ادرار سفيد و بسيار غليظ است. 

رفتارشناسی تولید مثل

1- آشیانه سازی و تعیین قلمرو:

جفتگیری در شتر مرغ ها امری منحصر به فرد است. آشیانه سازی شترمرغشتر مرغ های بارور معمولا زمین بزرگتری را نسبت به دیگران، قلمروی خود قرار می دهند. در حالت طبیعی ماده ها اطراف قلمرو نر ها پرسه می زنند. شترمرغ نر با کشیدن پنجه به زمین، نشان میدهد که این قلمروی من است و ماده را به جفت گیری دعوت می کند. هر یک از شتر مرغ های نر دارای یک ماده اصلی و تعدادی ماده ی فرعی هستند. ماده ی اصلی روزها روی تخم می خوابد و تخم های بیشتری از سایرین تولید می کند. ماده های فرعی نیز تخم گذاری می کنند اما روی تخم نمی خوابند. شتر مرغ نر ممکن است در قلمروی دیگری نیز جفت گیری کند. هر شتر مرغ یتواند حداکثر روی 20 تخم بخوابد. پرنده ماده تخم های اضافی را دور می ریزد و البته تخم های خود را شناسایی می کند. خوابيدن روي تخم هايي كه متعلق به خود پرنده نيستند، مزيت هايي دارد و به افزايش باروري و توليد مثل كمك مي كند.

2- رفتار جفت گیری

مراحل آماده سازی برای جفت گیری بدین صورت است که در ابتدا پرنده نر، رنگ گردن، منقار و پوست جلویی ساق پا قرمز می شود، کیسه های هوا در گردن را باد و صدای آهنگینی با فرکانس پایین تولید می کند. پرنده ماده نیز به آهستگی اطراف قلمروی نر حرکت می کند. در مرحله بعدی رقص جفتگیری آغاز می شود. نرها روی زمین می نشینند، گردن را به سمت عقب و دو طرف بدن میزنند و بال های خود را باز میکنند و به این صورت آمادگی خود را برای جفت گیری اعلام می کنند. پس ا مراحل آمادگی، نر و ماده محلی شنی را به صورت فرضی برای لانه انتخاب می کنند و عمل جنسی خود را آغاز می نمایند. برای شروع رابطه جنسی ابتدا شتر مرغ ها سر و بال خود را  به سمت جلو و پایین برده، منقارهایشان را به هم میزنند. سپس شتر مرغ ماده برای نشان دادن رضایت مینشیند، منقارش را بهم می زند و دمش را بالا نگه میدارد. در این هنگام پرنده نر ایستاده، روی انگشت پا ضربه می زند، بالهایش را به سمت بالا و پهلو باز نگه می دارد. سپس توسط پای چپش را روی کمر ماده نشسته و  بر قسمت ران بدن ماده سوار می شودو پای راست خود را به صورت خم شده روی زمین قرار می دهد. پرنده نر فرو رفتن آلت تناسلی خود را توسط بالا پایین بردن دم انجام می دهد و هنگامی که عملیات با موفقیت انجام شد دم خود را پایین می آورد و انزال با صدای خرخر گلو انجام میشود. عمل جفت گیری در شنر مرغ ها داری دوره تناوب پایین بوده و حداکثر روزی یکبار انجام می شود.

اختلالات در عمل جفت گیری

 عمل جفت گیری در بعضی موارد با مشکلاتی روبرو است. در مزارع معمولا  گروه های جفتگیری 3 نفره تشکیل و در محلی مناسب نگهداری میشوند. ا موارد اختلال در این امر میتوان به رقابت میان دو ماده، علاقمندی ماده به نر قلمروی کناری، رقص تهاجمی مداوم دو نر در کنار حصار همدیگر، حضور مداوم انسان در محوطه و سرو صدای خارجی استرس زا اشاره کرد. آزاد گذاشتن پرنده برای انتخاب جفت مناسب از تکنیک های مهم در جهت افزایش باروری و تخم گذاری به حساب می آید.